তাপ বিনিময়কাৰীৰ কামৰ নীতিৰ বিশদ ব্যাখ্যা (চিত্ৰৰ সৈতে)

তাপ বিনিময়কাৰীৰ মূল নীতি হ'ল উচ্চ-উষ্ণতাৰ তৰল পদাৰ্থৰ পৰা কম-উষ্ণতাৰ তৰল পদাৰ্থলৈ-সাধাৰণতে দুয়োটাৰ মাজত প্ৰত্যক্ষ সংস্পৰ্শ নোহোৱাকৈ-তাপ পৰিবাহী আৰু সংবহন ব্যৱহাৰ কৰি তাপ স্থানান্তৰ কৰা।
 উচ্চ-উষ্ণতাৰ তৰল পদাৰ্থই তাপ মুক্ত কৰে, যিটো তাপ বিনিময় বেৰৰ মাজেৰে স্থানান্তৰিত হয়।
 ধাতুৰ বেৰৰ মাজেৰে (বা তাপ বিনিময় মাধ্যম) তাপ পৰিবাহী হয়।
 কম উষ্ণতাৰ তৰল পদাৰ্থই তাপ শোষণ কৰে, যাৰ ফলত উষ্ণতা বৃদ্ধি বা হ্ৰাস পায়।
 সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোৱে তাপগতিবিদ্যাৰ দ্বিতীয় নিয়মটো মানি চলে, য’ত উচ্চ উষ্ণতাৰ পৰা কম উষ্ণতালৈ তাপ স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে প্ৰবাহিত হয়।

তৰল পদাৰ্থৰ প্ৰবাহৰ দিশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তাপ বিনিময়কাৰীৰ বাবে তিনিটা প্ৰাথমিক প্ৰবাহৰ ধৰণ আছে:
 সহ-বিদ্যুৎ প্ৰবাহ (সমান্তৰাল প্ৰবাহ): দুয়োটা তৰল পদাৰ্থ একে দিশতে প্ৰবাহিত হয়, আৰু উষ্ণতাৰ পাৰ্থক্য ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পায়।
 কাউণ্টাৰ-বিদ্যুৎ প্ৰবাহ (কাউণ্টাৰ-প্ৰবাহ): দুয়োটা তৰল পদাৰ্থ বিপৰীত দিশত প্ৰবাহিত হয়, যিয়ে সৰ্বোচ্চ তাপ স্থানান্তৰ কাৰ্যক্ষমতা প্ৰদান কৰে।
 ক্ৰছ-প্ৰবাহ: দুয়োটা তৰল পদাৰ্থ ইটোৱে সিটোৰ লগত লম্বভাৱে প্ৰবাহিত হয়; এই বিন্যাস কমপেক্ট আৰু বহুলভাৱে ব্যৱহৃত ।
 ইয়াৰ ভিতৰত কাউণ্টাৰ-কাৰেণ্ট ব্যৱস্থাটো ঔদ্যোগিক প্ৰয়োগত সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা হয় য'ত উচ্চ কাৰ্যক্ষমতাৰ প্ৰয়োজন হয়।

তাপ স্থানান্তৰ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ সাধাৰণতে তাপ স্থানান্তৰৰ মৌলিক সমীকৰণ ব্যৱহাৰ কৰি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি।

মৌলিক তাপ স্থানান্তৰ সমীকৰণ:
প্ৰশ্ন=U × A × ΔTlm

ক’ত:

প্ৰশ্ন : তাপ স্থানান্তৰৰ হাৰ (W)
U: সামগ্ৰিক তাপ স্থানান্তৰ সহগ (W/m2·K)
উত্তৰ: তাপ স্থানান্তৰ এলেকা (মিটাৰ বৰ্গফুট)
ΔTlm: লগাৰিদমিক গড় উষ্ণতাৰ পাৰ্থক্য
সমীকৰণৰ টোকাসমূহ:
U বা A বৃদ্ধি কৰিলে তাপ সঞ্চাৰণ ক্ষমতা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাব পাৰে।
উষ্ণতাৰ বৃহৎ পাৰ্থক্যৰ ফলত তাপ স্থানান্তৰৰ বাবে অধিক শক্তিশালী চালিকা শক্তিৰ সৃষ্টি হয়।